Вверх

Вы здесь

На полi танкi грукаталi

Тысячы нашых салдат праявілі незвычайную мужнасць і стойкасць у кровапралітных баях на Буйніцкім полі каля Магілёва ў ліпені 1941-га. Цяпер з іх у жывых толькі адзін - беларус Аляксандр Слабада (на здымку). Што ён адчуваў, калі нядаўна пабываў на тым месцы? Даведаемся непасрэдна ў яго.

- Цякуць слёзы, і нічога не магу зрабіць, нават перад людзьмі няёмка, - Аляксандр Іванавіч успамінае, як прыехаў у Магілёў на ўрачыстыя мерапрыемствы з нагоды знамянальнай даты - 72-годдзя вызвалення Беларусі ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў - і апынуўся на тым самым полі… 

Аляксандр Слабада, Герой Сацыялістычнай Працы, наш праслаўлены ветэран вайны, які ў жніўні адзначыць сваё 96-годдзе, гаварыць спакойна пра Буйніцкае поле не можа, ды і не хоча, што зразумела. Тым больш у гэтыя ліпеньскія дні, калі мы зноў успамінаем гераічную абарону Магілёва, якая доўжылася з 3-га па 26 ліпеня 1941 года. Даўно збіраю матэрыялы пра гэтую абарону. А сёння на прыкладзе лёсу аднаго салдата, Аляксандра Слабады, і толькі з яго ўспамінаў пра баі на Буйніцкім полі хоць коратка хачу паказаць галоўнае.

Паводле ўспамінаў маршала Георгія Жукава, план немцаў заключаўся ў тым, каб рассячы наш Заходні фронт магутнымі ўдарнымі групоўкамі, акружыць асноўную групу войск у раёне Смаленска і адкрыць шлях на Маскву. Таму абарона Магілёва, як і ўсе дзеянні ў тыя дні, мела вялікае значэнне ў далейшым крушэнні стратэгічных планаў гітлераўцаў. «Нам не ўдалося ўзяць Рагачоў і Магілёў, - пісаў нямецкі генерал Гудэрыян. - Ці ўдасца пяхоце здолець добра арганізаваную абарону ракi Днепр, зноў прадоўжыць манеўраную вайну?» Нямецкія генералы ў час баёў за Магілёў, канешне, зразумелі: бліцкрыг, які абяцаў Гітлер, не атрымаўся. На подступах да Магілёва немцы моцна ўвязлі.

Незвычайна складаную навуку бою асвойвалі тады на Буйніцкім полі ўсе, хто тут сустрэў ворага. А якім запомніў тое поле і баі на ім Аляксандр Слабада?

- Тады на полі расла пшаніца, - распавядае ветэран. - Як зараз бачу яе перад сваімі вачыма. Пашкадаваў пшанічку, калі рыў акоп, за што мне здорава ўляцела ад майго камандзіра: маўляў, чаму не вырыў акоп у самой пшаніцы, каб замаскіравацца. Што зробіш, у мяне, сялянскага хлопца, на ўсё жыццё засталіся асаблівыя адносіны да поля і ўсяго, што чалавек пасеяў на ім. Праўда, хутка ад той самай пшаніцы на Буйніцкім полi нічога не засталося, бо тут пачалося пекла. Такі жудасны, зацяты бой. Побач са мной ля кулямёта - мой сябар Васіль. «Мяняй пазіцыю, а то немец зараз цябе саб’е!» - крычу яму. «Не магу, я ранены», - чую ў адказ. І кулямёт змоўк. Я хутчэй паўзу да Васіля. і што бачу? У яго перабіта ключыца. Ад моцнага выбуху кулямёт адкінула на некалькі метраў, дыскі засыпаны пяском. А бой не сціхае, дарагая кожная хвіліна. Выграбаю з пяску дыскі, мае рукі ў крыві. Ачысціў кулямёт, і ён зноў запрацаваў. Камандзір крычыць: «У цэль страляйце, толькі ў цэль. Боепрыпасы канчаюцца!» 

- А якая тады ў вас была зброя? - пытаюся.

- Вінтоўка-трохлінейка, адназарадная. Да яе дзесяць патронаў. Дзве гранаты-лімонкі. Дзве бутэлькі з гаручай сумессю. Вось з чым мы сутрэлі немца на Буйніцкім полі. Ай, што там гаварыць, першыя дні вайны былі для нас трагічныя, і не толькі ў баях за Магілёў. Але ж якую храбрасць, мужнасць, стойкасць праявілі і радавыя салдаты, і камандзіры на Дняпроўскім рубяжы, добра вядома. А я цяпер, калі гляджу на Днепр каля Магілёва, быццам бачу гэтую раку ў ліпені 1941-га. Тады Днепр быў чырвоны ад крыві…

Дарэчы, з Буйніцкага поля пайшла тады па ўсёй нашай краіне слава пра 388-ы стралковы полк бясстрашнага палкоўніка С.Ф. Куцепава. Яго байцы паспяхова адбілі страшны націск стальной калоны Гудэрыяна. Нямецкія танкі ператварыліся ў груды металалому.

Пехацінец Аляксандр Слабада таксама паспытаў, што такое бой з варожымі танкамі: «У кожнага нашага салдата - па дзве бутэлькі з гаручай сумессю. Трэба кінуць іх на матор, ззаду танка, што надзвычай складана. Помню, танк прэ на мой акоп. Але нельга дапускаць панікі, інакш канец. Вось ужо да танка метры чатыры, я прытаіўся… Танк ужо за маёй спінаю, самы зручны момант - шпуряю бутэльку. Тое ж робяць і іншыя салдаты. Танк гарыць. Ну, зараз мне лёгка ўспамінаць, а як было тады… Я ж упершыню бачыў нямецкі танк у баі… І ўсё ж на Буйніцкім удалося падбіць два нямецкія танкi. Доўга выходзілі з акружэння, але ж пашанцавала - далучыліся да сваёй роднай 53-й стралковай дывізіі».

Толькі некалькі эпізодаў з ваеннай біяграфіі Аляксандра Слабады, якая пачалася ў цяжкіх баях пад Магілёвам. Ужо потым, калі абараняў Маскву, яго знайшоў ордэн Чырвонага Сцяга. Такую высокую ўзнагароду Аляксандр Іванавіч атрымаў менавіта за мужнасць і адвагу, праяўленыя ім пры абароне горада на Дняпры.

- Аляксандр Іванавіч, ці сустрэлі вы каго-небудзь з удзельнікаў баёў на Буйніцкім полі зараз, калі былі там?

- Не, не сустрэў. Я ведаю, што ніхто з іх не дажыў да сённяшніх дзён. Але ж спадзяваўся, мо хто-небудзь падыдзе да мяне, скажа, што і ён ваяваў на гэтым полі. Дарэмна спадзяваўся. Добра, што пабываў там, прыйшоў на святое поле і пакланіўся…

«Рэспубліка»

Если вы заметили ошибку в тексте, пожалуйста, выделите ее и нажмите Ctrl+Enter.

Читайте также в категории «история»:

08.12.2017 - 09:54 | Могилевская область 15 января отметит 80 лет со дня основания. По страницам истории

15 января 1938 года на карте огромной тогда страны - Советского Союза - появилась Могилевская область. Решение об ее образовании приняла первая сессия Верховного Совета СССР. Начался отсчет современной истории Приднепровского края.

07.12.2017 - 11:12 | В Могилеве отметят 100-летие со дня образования органов ЗАГС Беларуси

В Могилеве отметят 100-летие со дня образования органов ЗАГС Беларуси.

22.11.2017 - 10:53 | В Кировском районе поисковики обнаружили останки советских самолетов, сбитых летом 1941-го

В Кировском районе в ходе поисковой экспедиции могилевские историки и краеведы обнаружили фрагменты одного из советских самолетов, сбитых здесь фашистами летом 1941 года. Всего между деревнями Зеленая Роща и Забуднянские Хутора в самом начале Великой Отечественной немцы уничтожили 4 бомбардировщика СБ-2… Благодаря воспоминаниям очевидцев-старожилов поисковикам удалось установить уже несколько имен погибших летчиков.

14.11.2017 - 11:53 | Мемориальную доску в честь известного ученого-краеведа Петра Лярского установят в Могилеве в январе 2018 года

Мемориальную доску в честь известного ученого-краеведа Петра Лярского установят в Могилеве в январе 2018 года. Об этом сообщили в МГУ им. А.А. Кулешова.

10.11.2017 - 11:28 | Могилевчан приглашают принять участие в викторине «Жизнь и творчество К.М. Симонова»

Могилевчан приглашают принять участие в викторине «Жизнь и творчество К.М. Симонова». Мероприятие приурочено к 102-летию со дня рождения писателя, сообщили корреспонденту сайта в общественном объединении «Русское культурно-просветительское общество».

Рубрики

Работа с обращениями граждан и юридических лиц
Электронные обращения