Вверх

Вы здесь

Мікола ШАЎЦОЎ, НОВЫЯ ВЫДАННІ МАГІЛЁЎСКІХ АЎТАРАЎ

Мікола ШАЎЦОЎ

НОВЫЯ ВЫДАННІ МАГІЛЁЎСКІХ АЎТАРАЎ

У рэдакцыйна-выдавецкiм цэнтры МДУ iмя А. Куляшова ў канцы 2005 года выйшла ў свет навукова-папулярнае выданне «Гiбель мястэчак Магiлёўшчыны». Гэтае выданне, як i падкрэслiваюць яго ўкладальнiкi I.М. Шэндаровiч i А.Л. Лiцiн, – толькi першая спроба сiстэматызацыi звестак аб гiбелi яўрэйскага насельнiцтва Магiлёўшчыны ў гады Вялiкай Айчыннай вайны. У кнiзе змешчаны архiўныя матэрыялы, успамiны сведкаў тых жудасных i жахлiвых часоў, а таксама людзей, якiя аб пэўных падзеях даведалiся ад сваiх родзiчаў, блiзкiх, знаёмых.

Аўтары-ўкладальнiкi выкарысталi толькi тыя матэрыялы, карты, дакументы, фотаздымкi, якiя на працягу доўгiх гадоў пошукаў давялося знайсцi, апрацаваць, падрыхтаваць. Безумоўна, па кожнаму раёну Магiлёўшчыны аб гiбелi яўрэяў у гады вайны будуць пэўныя i значныя дадатковыя звесткi. I на гэта, бясспрэчна спадзяюцца няўрымслiвыя пошукаўцы – укладальнiкi. Такi чарговы крок у зборы, сiстэматызацыi i публiкацыi матэрыялаў будзе садзейнiчаць далейшай плённай працы, каб гiсторыя барацьбы i гiбелi яўрэяў Магiлёўшчыны не засталася «белай плямай», i старонкi чарговага выдання данеслi да чытача як мага больш дакладную, праўдзiвую i падрабязную iнфармацыю аб падзеях i фактах, месцах i людзях, колькасцi i якасцi – увогуле аб суровай праўдзе вайны.

Пра Любуж i наваколле, мiнулае i сучаснасць

Магiлёўскi гiсторык-краязнаўца Мiхаiл Уладзiмiравiч Шымукенус шмат часу працаваў у музеях, архiвах, бiблiятэках у пошуках усё новых звестак аб Любужы i людзях, якiя ў гэтым цудоўным маляўнiчым мястэчку некалi жылi, працавалi, змагалiся з ворагамi, будавалi, аднаўлялi, адпачывалi...

У вынiку плённых пошукаў i цiкавых знаходак падрыхтаваны да друку рукапiс «Любуж i наваколле. Час i людзi». Гэты сваеасаблiвы гiстарычны аповяд закранае i ваенную тэматыку. Аўтару пашчасцiла знайсцi матэрыялы, дакументы, фотаздымкi пра падпольную групу, якая дзейнiчала ў гады Вялiкай Айчыннай вайны ў Любужскiм ляснiцтве. У самым пачатку вайны ў ляснiцтве працаваў Трафiм Барысавiч Навумаў. Спачатку ён займаў пасаду рахункавода, а потым – памочнiка ляснiчага. Трафiм Барысавiч быў сувязным аднаго з партызанскiх атрадаў, а таксама ўваходзiў у падпольную группу, якая дзейнiчала ў раёне сучаснага завода iмя С.М. Кiрава. Разам з таварышамi выводзiў ваеннапалонных з горада ў лес да партызан, перадаваў iм зброю, боепрыпасы, медыкаменты. У маi 1943 года Трафiм Барысавiч быў арыштаваны. Як сведчаць дакументы, фашысты закатавалi мужнага падпольшчыка 28 верасня 1943 года ў месцах вымушанай iзаляцыi.

Аб мужнасцi i гераiзме Т. Б. Навумава зараз ведаюць усе, хто бывае ў Любужскiм ляснiцтве. Партрэт адважнага змагара i тэкст на мемарыяльнай дошцы напамiнаюць нам аб тых жудасных часах ваеннага лiхалецця.

Действительно трагическое лето

«До настоящего времени мы не перестаем переживать неудачи и потери печального периода Великой Отечественной войны. Фронтовики и послевоенные поколения стремятся понять и объяснить, в чем крылась причина неудач и поражений Красной Армии в первые недели и месяцы войны, почему советские войска, являясь, по сути, крупнейшей армией мира, истекая кровью, были вынуждены отходить на восток, оставляя врагу сотни километров родной земли», – так пишет во введении к книге «Днепровский рубеж: трагическое лето 1941-го» автор этого исследования Николай Борисенко. Он ставит этот вопрос в начале книги, и каждая ее последующая страница, на основании многочисленных архивных документов, воспоминаний очевидцев, дает обстоятельный и убедительный ответ. Причем, ответ этот дается не с высоты шестидесятилетней давности, а исходя из конкретной обстановки того времени, из реально существовавшей ситуации.

Несомненно, издание это с особым вниманием и интересом читают все, кого интересует военная история своего края. Ветераны войны и молодежь, студенты и преподаватели в этом издании открывают новые, до этого неизвестные страницы, документы, фотоснимки, списки погибших в начальный период войны при обороне Могилева, на Днепровском рубеже. Действительно трагическим было лето 1941-го. Трагической была и оборона города на Днепре…

Документы, карты, схемы, фотоснимки – это неоспоримые свидетели тех огненных июльских дней и ночей. Творчески, со знанием дела обработав эти материалы, которые долгие годы хранились на полках многих местных архивов, а также в далеком и близком зарубежье, автор как бы напоминает читателю о том, что никогда не поздно сказать суровую правду о первых месяцах минувшей войны, воздать должное тем, кто незаслуженно забыт. А сколько их и до сего дня еще таких, имена которых неизвестны, а подвиги их бессмертны…

Постоянным поиском и занимается автор. Занимается ежедневно, ежечасно. Только по архивным материалам найдены имена более 5 тысяч воинов, считавшихся пропавшими без вести и навсегда оставшимися на нашей земле.

«Днепровский рубеж: трагическое лето 1941-го» – это своеобразное очередное исследование автором событий и фактов начального периода войны.

Если вы заметили ошибку в тексте, пожалуйста, выделите ее и нажмите Ctrl+Enter.