Ольга Белова: «В моей жизни есть три большие любви — литература, изобразительное искусство и театр»

Вольга Бялова — драматург, паэтка, член Саюза пісьменнікаў Беларусі, выкладчык Магілёўскага дзяржаўнага каледжа мастацтваў і кіраўнік тэатра «Атмасфера». Яе п’еса «Прыгоды Заранкі і Янкі» была пастаўлена Нацыя­нальным акадэмічным драматычным тэатрам імя Янкі Купалы, а п’еса «Пчолка Зуза» ўваходзіць у рэпертуар Магілёўскага абласнога тэатра лялек.

Пробы пяра

Вольга Юр’еўна пачала пісаць вершы ў 9 гадоў. Наша гераіня прызнаецца, што маці была яе першым рэдактарам.

— Я памятаю такія радкі: «Вот уже летят снежинки, земля застлана ковром, красота, как на картинке, и искрится все кругом». Мама збірала мае опусы і ў сшытках запісвала вершы, крыху рэдагавала, а калі іх сабралася шмат, я пачала друкавацца (мне было 14 гадоў) якраз у газеце «Магілёўскія ведамасці» і іншых, — узгадвае паэтка.

Драматургія і графічны дызайн

У Вольгі Бяловай у жыцці тры вялікія любові — літаратура, выяўленчае мастацтва і тэатр.

— Я заўсёды малявала. Колькі сябе памятаю. Скончыла сярэднюю школу № 2 г. Магілёва з архітэктурна–мастацкім ухілам і з дзясятага класа пачала хадзіць у Магілёўскі аблдрамтэатр на курсы для будучых акцёраў. У мяне вялі Васіль Галец і Зоя Бурцава. Яны рэкамендавалі, каб стала актрысай, але я вырашыла паступіць у Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў на драматурга. Набіралі ўсяго толькі сем чалавек з усёй Беларусі. І вельмі рада была апынуцца ў іх ліку, — распавяла драматург.

У Вольгі Юр’еўны была настолькі моцная цяга да выяўленчага мастацтва, што, будучы студэнткай, яна працавала пазаштатным карэспандэнтам газеты «Літаратура і мастацтва» і выкладчыкам усходніх танцаў, каб зарабіць на другую вышэйшую адукацыю і адвучыцца па спецыяльнасці «графічны дызайн». Гэта спатрэбілася, бо яна сама робіць афішы, афармляе свае кнігі і візітныя карткі.

Зборнік «Счастье»

— Калі я вучылася ва ўніверсітэце на тэатральнага драматурга, то прыйшла да такой высновы, што ўсё, на жаль, ужо напісана да нас. І што ёсць вялікія геніі ў літаратуры, а ў нас не атрымаецца сказаць нейкае сваё новае слова, выпрацаваць нейкі новы стыль. І тады вырашыла закрыць для сябе паэзію і займацца толькі драматургіяй. Думала, што ствару п’есы, якія будуць цікавыя для дзяцей і дарослых. І ў 2014 годзе выпадкова пазнаёмілася з Магілёўскім абласным аддзяленнем Саюза пісьменнікаў Беларусі. Мне параілі выдаць кнігу. Першая кніга, дарэчы, выда­дзена пры падтрымцы «Магілёўскіх ведамасцей». І я вырашыла, што так, як я ўжо адбылася як жанчына, была шчаслівая ў жыцці, любіла сваю працу, таму выданне назвала «Счастье», — расказала гераіня.

«29»

Паэтычны зборнік «29» з’явіўся, калі Вользе Бяловай было каля 30 гадоў.

— Звычайна на творчых сустрэчах для маленькіх маіх чытачоў ці для дарослых я кажу: «Калі вам будзе 29 гадоў і вы будзеце на мяжы 30–годдзя, але яшчэ не знойдзеце сэнс свайго жыцця, то вам проста неабходна прачытаць гэтую кнігу». Яна ўнікальная тым, што ў ёй 20 вершаў і 9 пытанняў аб жыцці. Кніга мае такі сюжэт, як быццам чытач са мной знаходзіцца цэлы дзень, калі я прачынаюся, п’ю каву — і ён на працягу дня ідзе са мной. Гэта кніга спецыяльнага фармату, каб яна змяшчалася ў жаночую сумачку, каб можна было пачытаць, пакуль знаходзішся ў чаканні манікюру ці прычоскі ў салоне прыгажосці. Бо ў кнізе прадстаўлены спецыяльныя старонкі, дзе чытач можа падумаць аб сваім жыцці, запісаць свае мэты. Гэта такая мая жыццятворчасць. Наогул маё жыццёвае крэда я б вызначыла так: «Пішу, жыву і ствараю», — падзялілася наша гераіня.

Пасля кнігі «29» паэтка раіць прачытаць кнігу «#Настроение_осень». У драматурга нават існуе свой рэцэпт прачытання гэтага зборніка: абавязкова лістападаўскае надвор’е, добры плед, халвічны раф ці латэ. 

Рытуал

— Я пішу тады, калі праблема, пра якую я даведалася, ці асабісты лёс каго–небудзь мяне настолькі захапілі, што я не магу маўчаць. Я саджуся і проста выліваю на паперу свае вершы, думкі. Паэзія як жывапіс: яна мазкамі ідзе, як акварэльная тэхніка. А вось драматургія ці кінасцэнарый — гэта такая доўгая, штодзённая праца, прадуманая, узважаная. Я ствараю ідэю, распрацоўваю персанажаў, тэму, праблему, характар, канфлікт і потым закідваю гэта сабе ў галаву — яно «варыцца». Потым надыходзіць дзень выгрузкі. Гэта праца вельмі складаная, карпатлівая. Кожны персанаж павінен быць нада­дзены сваёй прамовай, мець нейкія свае асаблівасці. Але мяне гэта праца захапляе, — распавяла Вольга Бялова.

Праца з дзецьмі

Доўгі час Вольга Бялова кіравала ўзорнай тэатральнай студыяй «В точку!» пры Магілёўскай дзіцячай школе мастацтваў № 1.

Кожнаму ў жыцці даецца ўсё не выпадкова, мяркуе Вольга Юр’еўна. Яе размеркаванне пасля ўніверсітэта ў Магілёўскую дзіцячую школу мастацтваў таксама было невыпадковым. Дзеці з іх несуцішнай энергіяй сталі правобразамі персанажаў яе п’ес. Напрыклад, у п’есе «Пчолка Зуза».

— Праца з дзецьмі мяне захапляла, і я вельмі рада, што мы прайшлі такі доўгі шлях: ад стварэння тэатральнай студыі ў 2012 годзе да атрымання ўзорнай тэатральнай студыі «В точку!». І вось да гэтага часу са шматлікімі навучэнцамі я падтрымліваю зносіны. Я вельмі рада, што лёс мне ­падарыў шанц стаць педагогам, — падкрэсліла Вольга Бялова.

Тэатр «Атмасфера»

— Гэта студэнцкі мала­дзёжны тэатр, дзе мы ставім спектаклі, у асноўным вострасацыяльныя. Наш тэатр ужо два гады запар з’яўляецца ўдзельнікам міжнароднага фестывалю «Тэатральны Куфар», які праводзіцца ў Мінску ў БДУ сярод студэнцкіх тэатральных калектываў. На фестывалі тэатр «Атма­сфера» паказаў спектакль «Карткі для Э.» па матывах п’есы Р. Кадацкай. Наш тэатр атрымаў адну з асноўных намінацый фестывалю — дыплом за «Лепшую мужчынскую ролю». Уручаў узнагароду старшыня журы Эдманд Джумары.

У скарбонцы тэатральнага калектыву звыш за 20 дыпломаў міжнародных і рэспубліканскіх конкурсаў, сярод якіх два Гран–пры: VII Міжнароднага конкурсу–фестывалю мастацтваў «Вершина таланта», Гран–пры Усерасійскага конкурсу тэатральных спектакляў і пастановак «Мир театра».

Ажыўшыя лісты вайны

Культурна–адукацыйны праект Магілёўскага дзяржаўнага кале­джа мастацтваў «Ожившие письма войны», ініцыяваны нашай ге­раіняй, атрымаў дзяржаў­ную падтрымку: грант Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь у сферы маладзёжнай палітыкі.

— Калі летась кіраў­ніцтва каледжа прапанавала прыдумаць патрыятычны праект на ваенную тэматыку, які б знайшоў водгук, я думала, чым можна сучасную моладзь зачапіць. І зразумела: было б добра сумясціць дакументальную аснову (лісты з архіва і музеяў), сцэнічнае выкананне лістоў і стварэнне карцін праекта на іх сюжэты. 

Мы вельмі часта выступаем у кінатэатрах, на розных сцэнічных пляцоўках і з праектам. Часта, калі моладзь чытае, глядач слухае стоячы. Удзельнікі тэатра «Атмасфера»: Лізавета Ліпская, Віялета Гаўрыленка, Крысціна Каток, Варвара Лапо і Кіра Галдэнкова — не проста чытаюць дакументальныя лісты з архіваў музеяў, у кожнага ёсць свая сямейная гісторыя, звязаная з Вялікай Айчыннай вайной, — расказала Вольга Бялова.

Што ж далей?

Паэтка піша сабе лісты ў будучыню і апісвае тое, што зараз у яе ёсць, і тое, якія мэты, жаданні хацела б ажыццявіць праз пяць гадоў.

— У будучыні мне хацелася б убачыць поўнаметражны фільм па маім кінасцэнарыям. Яшчэ ў мяне ёсць мара — выканаць галоўную ролю ў сваёй манап’есе. А маладым аўтарам хочацца пажадаць творчасці. Верце ў сябе, працуйце, удасканальвайце пісьменніцкія навыкі — і ўсё ў вас атрымаецца, — завяршыла Вольга Бялова.

Валянціна Тарасенка, фота Анастасіі Клімовіч, mogilevnews.by