14.04.2026 - 10:20

Бульба з прабіркі нарасхват

Насенную бульбу добры гаспадар купляе загадзя. Клубням трэба некалькі тыдняў на прарошчванне перад пасадкай. Загадзя набытая бульба паспявае даць дужыя кароткія парасткі, што паскарае атрыманне ўраджая. У Дашкаўцы, дзе размешчана Магілёўская абласная сельскагаспадарчая доследная станцыя Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, у гэты час заўсёды ажыятаж. На легкавых аўтамабілях дачнікі і вяскоўцы купляюць па пары мяшкоў насення другога хлеба. На грузавіках прыязджаюць фермеры, прадстаўнікі сельгаспрадпрыемстваў і затарваюцца тонамі.


Попыт у гэтым сезоне павышаны, канстатуе загадчык склада Ірына Пятроўна Кіждубенка:

– Людзі не чакалі, што зіма выдасца такой марознай, захоўвалі насенную бульбу ў буртах, не надта прыстасаваных памяшканнях. Мы адкрылі сезон продажаў 9 сакавіка, і за гэты перыяд назіраем падвышаную актыўнасць пакупнікоў. Прыязджаюць з іншых абласцей.


Віктар Панфілавіч жыве ў вёсцы непадалёк, па насенную бульбу ў Дашкаўку прыязджае перыядычна:

– Насенны матэрыял бульбы рэкамендуецца абнаўляць кожныя 3 – 4 гады, максімум – раз у 5 гадоў. За гэты час у клубнях назапашваюцца вірусы і хваробы, якія прыводзяць да выраджэння, зніжэнню ўраджайнасці. Я вызначаю гэта па драбненню клубняў. Шчыра сказаць, хачу атрымаць першы ўраджай раней за суседа. Чалавек такі: калі ёсць агарод, хочацца пахваліцца. Бяру «вектар» і «скарб», тры вядра на сотку. Ну а як жа без бульбы?


Сярод пакупнікоў сустрэлі і галоўнага інжынера ААТ «Эксперыментальная база «Глуск» Мікалая Васілеўскага. Дарэчы, да Глуска больш за 150 кіламетраў. Апыняецца, быў праездам і не выпусціў шанец набыць сетку каханага гатунку «вектар» высокай рэпрадукцыі:

— Наша сельгаспрадпрыемства таксама когда–то займалася бульбай. Такая бульба практычна не схільны вірусным хваробам, валодае моцным імунітэтам, гатункавай чысцінёй і гарантуе клубні правільнай формы і памеру.


У продажы былі пяць гатункаў: «юлія», «першацвет», «брыз», «мастак» і «вектар». «Гарантыю» ужо раскупілі, гэты гатунак 2023 раянавання быў у абмежаванай колькасці. Намеснік дырэктара па вытворчасці рэспубліканскага унітарнага навуковага прадпрыемства «Магілёўская абласная сельскагаспадарчая доследная станцыя Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі» Пётр Кукшынаў адзначае, што сёлета гатовы рэалізаваць 900 тон насеннай бульбы, пакінуўшы на пасеў уласных палёў. Пакупнік набывае супер–суперэліту – высакаякасная элітная насенная бульба першай палявой рэпрадукцыі (пакалення), атрыманы пасля высадкі лабараторных міні–клубняў у грунт. Гэта амаль стэрыльны матэрыял, практычна без вірусаў, які забяспечвае максімальную гатункавую чысціню і высокую ўраджайнасць, распавядае Пётр Кукшынаў:

— Спачатку мы закупілі 260 прабірак аздароўленых раслін у Навукова–практычным цэнтры па бульбаводстве і плодаагародніцтве. Да моманту высадкі ў цяпліцах бульбы з прабіркі ўжо маем 60 тысяч раслін. Цяпер нашы лабаранты выконваюць трэцяе чаранкаванне. У імуналабараторыі расліны правяраюць на вірусы, таму якасць пасяўнога матэрыялу гарантавана. У траўні высаджваем у цяпліцы, увосень выкопваем клубні, затым гадавальнік першага клубневага пакалення высаджваем у поле – атрымліваем гадавальнік папярэдняга размнажэння. І толькі праз год — супер–суперэліту.

Пётр Кукшынаў робіць анонс новых гатункаў, якія пакуль яшчэ можна ўбачыць у прабірках:

– Усе гатункі беларускай селекцыі. Завезлі «красавік» – ранні сталовы гатунак (уключаны ў рэестр у 2025 годзе), які адрозніваецца высокай ураджайнасцю. Яшчэ адна навінка – карсан: сярэднеранні сталовы гатунак з выдатнай лежкость і высокай ураджайнасцю, а таксама сярэднепозні «нара» , на спробу ўзялі «умку».

Пацікавіліся, якія памылкі пры прарошчванні насеннай бульбы звычайна здзяйсняюць агароднікі–аматары:

– Распаўсюджаная памылка – прарошчваць прама ў сетках, бо калі вы будзеце высыпаць клубні пры пасадцы, парасткі будуць ламацца. Рэкамендуемы скласці іх у скрыні ў два, максімум – у тры пласта і захоўваць пры пакаёвай тэмпературы ў прыцемненым памяшканні. Што тычыцца тэрмінаў, то галоўнае правіла – арыентавацца не на каляндар, а на глебу. Асабіста быў сведкам, як адзін сусед высаджваў бульбу ў пачатку красавіка, а другі – у пачатку траўня. І як вы думаеце, чыя ўзышла першай? У таго, хто не спрабаваў абхітрыць надвор'е.

У кожнага аматара–агародніка свае сакрэты: кто–то ў лунку дадае жменю попелу або цыбульную шалупіну, нават вырошчваюць бульбу ў аўтамабільных шынах. Па статыстыцы кожны беларус у сярэднім з'ядае больш за 160 кілаграмаў бульбы за год. Аднак такое каханне да бульбы на сваіх сотках хутчэй носіць не ўтылітарны характар, а прадыктавана традыцыямі і працавітасцю.

СБ