05.05.2026 - 15:02

Абарона Магілёва легендарнай старонкай увайшла ў гісторыю Вялікай Айчыннай вайны. За 23 дні ў баях пад Магілёвам немцы страцілі 24 самалёты, каля 200 танкаў, 400 матацыклаў, 500 аўтамашын. Было знішчана 15 000 і ўзята ў палон каля 2000 жаўнераў і афіцэраў. Гэтыя сілы немцаў, якія імкнуліся да Масквы, не дайшлі да яе, а скончылі свой шлях на подступах да Магілёва. Крывавымі літарамі ў гісторыю Магілёва ўпісаны разлютаваныя баі на Буйніцкім полі пад Магілёвам.

Навекі ў сэрцах – гераічны подзвіг супрацоўнікаў органаў унутраных спраў з батальёна міліцыі Канстанціна Уладзімірава. Шэсць дзён і начэй без сну і адпачынку людзі ў пагонах бясстрашна стрымлівалі націск фашысцкіх войскаў на полі недалёка ад вёскі Гаі. З 250 байцоў батальёна міліцыі ў жывых засталося толькі 19…

Гераічна абаранялі родны горад і члены атрадаў народнага апалчэння, якія дзейнічалі ў Магілёве.

У баі за дняпроўскі мост загінулі ўсе байцы атрада міліцыі Дзмітрыя Вольскага.

Дзмітрый Сцяпанавіч Вольскі нарадзіўся 20 студзеня 1902 года ў вёсцы Гуры Заслаўскага раёна Мінскай вобласці. З дзевяцігадовага ўзросту працаваў пастухом. Скончыўшы 7 класаў школы, у студзені 1919 гады, добраахвотнікам уступіў у Чырвоную Армію і на пасадзе чырвонаармейца праслужыў да канца 1922–го. Пасля гэтага на працягу чатырох гадоў Дзмітрый Сцяпанавіч працаваў рабочым на Заслаўскім жалезкаме. Яшчэ столькі ж – прапрацаваў у якасці грузчыка на станцыі Беларусь у Заслаўі.

У органы ўнутраных справаў Вольскі прыйшоў у ліпені 1930 года. На працягу двух гадоў быў камандзірам аддзялення 4–го атрада войскаў ВОХР НКУС Мінска. Пасля чаго – кіраваў аддзяленнем асаблівага ўзвода па ахове дзяржаўных устаноў сталіцы. Без адрыву ад службы скончыў у сталіцы адзін курс вячэрняга рабфаку. З 1934 па 1937 гады Дзмітрый Сцяпанавіч быў часовым камандзірам узвода дывізіёна вонкавай службы РКМ Менска. На працягу двух гадоў вучыўся ў Ленінградскай школе сяржантаў міліцыі. А ў 1939 годзе Дзмітрый Вольскі стаў інспектарам аддзялення ДАІ УРКМ па Магілёўскай вобласці. Меў спецыяльнае званне – сяржант міліцыі.

Інспектар аддзялення рэгулявання вулічнага руху ДАІ загінуў 24 ліпеня 1941 года пры абароне Магілёва ад нямецка–фашысцкіх захопнікаў. Пахаваны Дзмітрый Вольскі ў абласным цэнтры.

У апошнія дні абароны горада Магілёва разлютаваныя баі разгарэліся за пераправу ў дняпроўскага маста. Немцы імкнуліся ўварвацца ў горад з левабярэжжа, але ўся тэрыторыя прастрэльвалася з вышынь правага берага Дняпра. Тут, разам з ваярамі 172–ой дывізіі мужна стрымлівалі ворага атрады народнага апалчэння і атрад міліцыі пад камандаваннем Зміцера Вольскага. На працягу чатырох сутак адбівалі яны лютыя атакі, не дапушчаючы прарыву гітлераўцаў праз дняпроўскі мост.

Падцягнуўшы свежыя сілы, фашысты 24 ліпеня аднавілі націск. На працягу дзвюх гадзін старэйшы аўтаінспектар Вольскі разам з міліцыянерам–вадзіцелем Пракаповічам, замяніўшы загінулы кулямётны разлік, абаранялі ў Магілёве важны ў стратэгічных адносінах дняпроўскі мост. Патрыёты загінулі, але не пакінулі свайго баявога паста.

Вось так пра гэта ўспамінае былы начальнік абласнога ўпраўлення рабоча–сялянскай міліцыі Васіль Сырамалотаў: «На працягу ўсёй блакады горада Магілёва аж да 26 ліпеня ішлі напружаныя баі, асабліва інтэнсіўна – у раёне дняпроўскага прадмеснага ўмацаванага раёна. На гэты важны ўчастак абароны разам з іншымі падраздзяленнямі часцей гарнізона і апалчэння быў кінуты атрад работнікаў міліцыі пад камандаваннем аўтаінспектара АРУД Дзмітрыя Сцяпанавіча Вольскага.

Атрад размясціўся на Валу і трапным кулямётным агнём адбіваў атакі суперніка, які спрабаваў прарвацца праз дняпроўскі мост да горада… На досвітку 22 ліпеня больш за сто нямецкіх салдат кінуліся ў атаку праз мост, але байцы народнага апалчэння і міліцыі пад камандаваннем Дзмітрыя Вольскага сустрэлі іх ураганным ворагам. Ніводны з гітлераўцаў не толькі не змог прарвацца праз мост, але і вярнуцца жывым з гэтага нападу.

24 ліпеня немцы кінулі ў бой буйныя сілы. Асобным групам удалося коштам вялікіх страт фарсіраваць Дняпро ў некаторых месцах і пранікнуць у цэнтр горада. У Магілёве завязаліся ўпартыя баі за кожную вуліцу і кожны дом. У гэтых баях, апроч частак гарнізона, удзельнічалі атрады народнага апалчэння і атрад міліцыі на чале з камандзірам Вольскім, які з буйнакалібернага кулямёта знішчыў сотні гітлераўцаў. Нават быўшы цяжка параненым, Вольскі не пакінуў поле бою і праз некаторы час загінуў смерцю адважных…»

Удзельнік абароны Магілёва І.Я. Якавіцкі ў сваіх успамінах прывёў прыклад гэтага бою: «Я быў сведкам подзвігу кулямётчыка. Ён быў некалькі разоў цяжка паранены, увесь у бінтах, сцякаў крывёю, але не адыходзіў ад свайго кулямёта. Устанавіў яго на самым краі вала насупраць моста. І чарга за чаргой пасылаў у якія рвуцца на мост фашыстаў. Кулямётчыка некалькі разоў спрабавалі змяніць. У адказ ён заяўляў: «Я буду біць фашысцкіх гадаў да апошняга ўздыху». Немцам так і не ўдалося захапіць дняпроўскі мост, а 26 ліпеня ён быў узарваны па загадзе генерала Раманава.

У 2008 годзе кіраўніцтвам Упраўлення ДАІ было прынята рашэнне аб заснаванні Ганаровага пераходнага прыза. Па прапанове ветэранаў службы гэты прыз быў названы імя Дзмітрыя Сцяпанавіча Вольскага, у памяць аб супрацоўніку, які часова выконваў пасаду старшага дзяржаўтаінспектара ДАІ УРІМ УНКУС па Магілёўскай вобласці, які гераічна загінуў у разлютаваных баях пры абароне Магілёва 24 ліпеня 1941 года.

Штогадовы аналіз работы і ўзнагароджанне лепшых павінна было стымуляваць падраздзяленні ДАІ ўсіх РАУС вобласці да павышэння актыўнасці ў рабоце па забеспячэнні бяспекі дарожнага руху і ўдзелу ў раскрыцці крымінальных злачынстваў.

У пачатку 2009–га года старшынёй Савета ветэранаў АУС Пятром Чыканавым сумесна з супрацоўнікамі ідэалагічнай службы КК УУС Магілёўскага аблвыканкама была праведзена карпатлівая і працяглая работа па пошуку сваякоў Вольскага. Устаноўлена, што сын Дзмітрыя Сцяпанавіча пражывае ў Санкт–Пецярбургу. Яму было выслана запрашэнне наведаць горад, пры абароне якога ў далёкім 1941–ом гераічна загінуў бацька. Аднак у сувязі з тым, што сын Д. Вольскага быў цяжка хворы, у Магілёў прыехала ягоная ўнучка, Вікторыя Вольская.

Яна наведала месца гібелі дзеда. У музеі Упраўлення ДАІ УУС – азнаёмілася з экспазіцыяй, прысвечанай подзвігу інспектара аддзялення рэгулявання вулічнага руху ДАІ. А старшыня Савета ветэранаў УДАІ УУС (у той час) Валерый Шакура падарыў унучцы героя вершы ўласнага сачынення, прысвечаныя подзвігу Вольскага. Разам з іншымі членамі сем'яў супрацоўнікаў, якія загінулі пры выкананні службовага абавязку, яна прыняла ўдзел у прыёме Міністрам унутраных спраў Рэспублікі Беларусь.

mogilev.mvd.gov.by