06.04.2026 - 10:15

Вучыцца. Лячыць. У сваёй краіне

Сёлета медыцынскія ВНУ краіны атрымалі прыкметна больш за бюджэтныя месцы, а правілы мэтавага набору сталі больш прынцыповымі і прадметнымі. Гэтыя змены адлюстроўваюць імкненне выбудаваць больш устойлівую сістэму падрыхтоўкі лекараў і ўлічваць рэальныя запатрабаванні аховы здароўя. Пашырэнне бясплатнага навучання і перагляд долей мэтавага прыёму дазваляюць планаваць кадравае папаўненне галіны на некалькі гадоў наперад, а таксама збалансаваць запыты сістэмы і магчымасці будучых спецыялістаў.


Умацоўваем кадравы падмурак

Начальнік галоўнага ўпраўлення кадравай работы і прафесійнай адукацыі Міністэрства аховы здароўя Вольга Калюпанава падкрэслівае: сёлета створаны сапраўды беспрэцэдэнтныя ўмовы для абітурыентаў медыцынскіх ВНУ. Колькасць бюджэтных месцаў вырасла адразу на 760, выключыўшы 200 месцаў платнага набору, які быў у мінулым годзе.

– Такі падыход не выглядае эксперыментам, – дадала Вольга Калюпанава. — У аграрных, педагагічных і некаторых інжынерных спецыяльнасцях практыка адмовы ад платнага набору дзейнічае даўно: дзяржава робіць стаўку на падрыхтоўку спецыялістаў, якія патрэбны краіне і гатовы працаваць па размеркаванні. Медыцынская сфера зараз прытрымліваецца той жа логікі.

У 2026 годзе медыцынскія ВНУ краіны плануюць прыняць 3615 студэнтаў вочнай формы навучання і 55 — завочнай (па фармацэўтычным напрамку). Кантрольныя лічбы прыёму па кожным універсітэце размешчаны на іх афіцыйных сайтах. Дадзеныя па мэтавым наборы апублікуюць да 1 траўня. Сёлета сам механізм мэтавага набору абноўлены: замест ранейшых адзіных 80 працэнтаў па ўсіх спецыяльнасцях долі размеркавалі гнутка – ад 45 да 70 працэнтаў, зыходзячы з рэальнай патрэбнасці рэгіёнаў і ўстаноў аховы здароўя. Усяго ў рамках мэтавай падрыхтоўкі плануецца прыняць 2169 абітурыентаў.

За гэтымі рашэннямі праглядаецца простая і прагматычная думка. Стаўка зроблена на тых хлопцаў, хто гатовы звязаць сваю прафесійную кар'еру з краінай. У выніку больш матываваных і здольных маладых людзей атрымаюць шанц вучыцца бясплатна, а сістэма аховы здароўя ўмацуе кадравы фундамент на гады наперад.

Як падтрымліваем моладзь?

Для маладых урачоў у краіне дзейнічае разгалінаваная сістэма падтрымкі, якая ўключае ў тым ліку фінансавыя надбаўкі і дапамогу з жыллём. Пасля размеркавання выпускнікі медвузаў атрымліваюць статус маладых спецыялістаў, а разам з ім – гарантаваную надбаўку да акладу: 20 працэнтаў – для інтэрнаў, 30 працэнтаў – пасля інтэрнатуры. Для спецыялістаў, уключаных у банк даных адоранай моладзі, надбаўка – 50 працэнтаў. Настаўнікі моладзі таксама атрымліваюць матэрыяльную ўзнагароду ад 40 да 60 працэнтаў ад службовага акладу.

Па словах Вольгі Калюпанавай, калектыўныя дамовы медустаноў таксама прадугледжваюць даплаты маладым медыкам. Іх памер залежыць ад вынікаў працы і фінансавых магчымасцей канкрэтнай арганізацыі. Звычайна ад 30 да 50 працэнтаў, у сталічных і абласных установах надбаўка заўсёды максімальная. Плюс да гэтага ў дагаворах некаторых клінік замацавана магчымасць прадастаўлення да пяці дзён аплачванага заахвочвальнага водпуску.

Асобны абавязковы пункт – кампенсацыя выдаткаў на арэнду жылля або ў базавых велічынях, або ў працэнтах ад кошту. Гэта норма дзейнічае ва ўсіх медустановах, дзе маладому спецыялісту не могуць выдзеліць жыллё. Але ў большасці выпадкаў яго падаюць. Колькасць выдзеленых арэндных метраў у галіне за апошні год вырасла ў 1,5 раза. За пяць гадоў маладым спецыялістам выдзелена каля 2300 арэндных кватэр і 4000 месцаў у інтэрнатах.


Большасць калектыўных дагавораў уключае і кампенсацыю выдаткаў на набыццё прадметаў побыту — мэблі, начыння і іншых неабходных рэчаў, пракаментавала Вольга Калюпанава:

– Памер гэтай падтрымкі вызначаецца фінансавымі магчымасцямі ўстановы. Акрамя таго, маладым спецыялістам выдзяляюцца сродкі на патанненне санаторна–курортнага лячэння. Акрамя скідак па прафсаюзных пуцёўках, сумесна з наймальнікам памер кампенсацыі можа дасягаць 70 працэнтаў кошту. Падтрымка прадугледжана і для дзяцей маладых спецыялістаў.

У ТЭМУ

У Беларусі лекары–спецыялісты пасля праходжання інтэрнатуры абавязаныя адпрацаваць па размеркаванні два гады. Для мэтавікоў тэрмін адпрацоўкі складае пяць год.

БЕЛТА