27.05.2026 - 09:28

Тысячы экспанатаў, жывыя экспазіцыі, маштабныя адукацыйныя праекты... Магілёўскі абласны краязнаўчы музей імя Я. Р. Раманава па выніках мінулага года прызнаны адной з лепшых устаноў культуры ў краіне. На думку яго дырэктара Яўгена Белавусава, занясенне музея на Рэспубліканскую дошку Гонару пацвярджае тое, што ён стаў сапраўдным цэнтрам прыцягнення. Вялікая колькасць турыстаў пачынае знаёмства з горадам менавіта з наведвання абласнога краязнаўчага і яго філіялаў: Музея Славы Магілёўшчыны, аддзела этнаграфіі, мастацкага музея імя П. В. Масленікава ў Магілёве і мастацкага музея імя В. К. Бялыніцкага–Бірулі ў Бялынічах. Яны ахопліваюць усе аспекты духоўнага жыцця рэгіёну, у гэтай шматграннасці — іх сіла.

Музей без меж

Магілёўскія музейшчыкі выйшлі за межы выставачных залаў. Аб'яднаўшы класічнае краязнаўства з сучаснымі формамі працы, яны змаглі ператварыць сухія факты ў эмацыйныя гісторыі, цікавыя людзям розных пакаленняў. За моладзевы патрыятычны праект «Дарогамі памяці і славы» абласному краязнаўчаму, ТРК «Магілёў» і БРСМ у пачатку 2026–га ўручылі спецпрэмію Прэзідэнта.

– З перасоўнай выставай аб'ехалі дзясяткі памятных месцаў у Беларусі і Расіі, даказаўшы, што гісторыя можа быць мабільнай і па–сапраўднаму народнай. Дзякуючы такім праектам, лічбавым тэхналогіям спадчына Магілёўшчыны стала даступнай кожнаму незалежна ад месца пражывання, – кажа Яўген Белавусаў. — Абласны краязнаўчы распрацаваў першы ў краіне афіцыйны мабільны музейны дадатак–гід, дзе ёсць час працы, кошт білетаў, інфармацыя аб выставах і квэстах. Інтэрактыву ў нас шмат. Можна стаць археолагам, паўдзельнічаць у пошуках артэфактаў. Або лётчыкам–знішчальнікамі ў канцы выпрабавання пазнаць подзвіг героя Мікалая Цярохіна, імем якога названа вуліца ў Магілёве. У небе над горадам ён 10 ліпеня 1941–га ўпершыню ў гісторыі здзейсніў падвойны таран, збіўшы некалькі варожых самалётаў. Гэтай вясной, праз 83 гады пасля гібелі Мікалая Васільевіча, яму прысвоена званне Героя Расійскай Федэрацыі. Мы дапамагалі расейцам сабраць дакументы на прадстаўленне да ўзнагароды.

Творчы марафон «Адзін народ – адзін абярэг» нядаўна запусцілі ў музеі Бялыніцкага–Бірулі, запрасіўшы жанчын з усёй Беларусі прыняць удзел у стварэнні з дапамогай лапікавага шыцця маштабнага палатна, якое сімвалізуе яднанне таленавітых жанчын краіны. А ў музеі Масленікава сёлета пройдзе 30–ы Міжнародны пленэр па жывапісе «Вобраз Радзімы ў выяўленчым мастацтве».

«Адчуць» гісторыю

Сваім галоўным дасягненнем супрацоўнікі абласнога краязнаўчага называюць Музей Славы Магілёўшчыны, у стварэнні якога прымалі непасрэдны ўдзел – ад распрацоўкі навуковай канцэпцыі да напаўнення выставачных залаў.

У пабудаваным у форме ордэна Айчыннай вайны музеі на плошчы больш за 3 тысячы метраў квадратных у 16 ​​залах прадстаўлена каля 10 тысяч экспанатаў, якія ахопліваюць гісторыю вобласці ад старажытнасці да сучаснасці. Цэнтральнае месца адведзена Вялікай Айчыннай вайне, абароне Магілёва ў 1941–м, бітве на Буйніцкім полі. Музей Славы Магілёўшчыны, які адкрыўся пры ўдзеле Прэзідэнта 5 ліпеня 2025 года, стаў паўнацэнным культурна–асветніцкім цэнтрам.

— Мы тут упершыню і ўражаны, наколькі ўсё рэалістычна: кожная ваенная экспазіцыя суправаджаецца інфармацыяй на вялікіх экранах, гукамі бамбёжкі, эшалонаў, якія выбухаюць. Прабірае да мурашак! У зале з бежанцамі – манекены, якіх лёгка прыняць за жывых людзей, падлогу ў форме зямлі, выкапанай слядамі грузавікоў. У зале, створанай пошукавым клубам «Віккру», вынятыя з зямлі амуніцыя, зброя ляжаць… пад нагамі – там шкляная падлога, – намесніка дырэктара па выхаваўчай працы гімназіі № 1 Любані Ірыну Цішко перапаўняюць эмоцыі. — У музеі можна пачуць голас Канстанціна Сіманава, легендарныя зводкі Саўінфармбюро ў выкананні Юрыя Левітана і нават самім запісаць такую ​​ў інтэрактыўнай будцы.

Школьнікі з Любані, якія прыбылі на экскурсію ў Магілёў цэлым аўтобусам, таксама пад уражаннем. 11‑класнік Аляксей Ашуйка кажа:

– Тут кожны можа на сабе адчуць, што давялося перажыць нашаму народу ў гады Вялікай Айчыннай. З дапамогай найноўшых тэхналогій перанесціся ў эпіцэнтр бою, перазарадзіць вінтоўку... Такія ўрокі гісторыі надоўга застануцца ў памяці.

Экспазіцыі з эфектам прысутнасці ўразілі і гамяльчаніна Андрэя Салаўёва. У Магілёве мужчына па працоўных справах, але музей быў у яго асабістым топе славутасцяў, абавязковых для азнаямлення. Вывучыўшы макеты ўсіх памятных мясцін рэгіёну, устаноўленыя ў фае, ён распланаваў далейшы маршрут.

З моманту адкрыцця Музей Славы Магілёўшчыны наведала больш за 160 тысяч чалавек.

Па словах загадчыка Мікіты Шулепава, музей стаў пляцоўкай для патрыятычных акцый, якія выходзяць далёка за рамкі звычайных экскурсій:

– У кіназале на 200 месцаў з 11–метровым экранам паказваем ваенна–патрыятычныя фільмы. У ліпені адкрыем для турыстаў самалёты, прадстаўленыя на адчыненай пляцоўцы перад будынкам. У адным з іх будзе лазерны цір «Ту–134». Занясенне на Рэспубліканскую дошку Гонару – свайго роду культурны «знак якасці». І стымул развівацца далей, ствараць новыя знакавыя праекты, укараняць новыя формы работы.


 СБ