17.04.2026 - 11:45

Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія застаецца адной з вядучых ВНУ ў краіне, дзе рыхтуюць вузкапрофільных спецыялістаў для рыбаводства. Тут не толькі вывучаюць біялогію водных насельнікаў, але і асвойваюць высокатэхналагічныя метады ўзнаўлення каштоўных парод рыб, уключаючы УГД–дыягностыку асятровых і стварэнне айчыннага маткавага статка стронгі. Пра гэта расказаў загадчык кафедры іхтыялогіі і рыбаводства БДСГА Канстанцін Шумскі.


У сценах акадэміі функцыянуе кафедра іхтыялогіі і рыбаводства, абсталяваная чатырма спецыялізаванымі лабараторыямі. Тут размешчаны паўнацэнныя вытворчыя пляцоўкі. Ёсць цэх перапрацоўкі рыбнай прадукцыі з дзейным абсталяваннем, цэх з камерамі халоднага і гарачага вэнджання, а таксама лабараторыі з устаноўкамі замкнёнага водазабеспячэння.


«Мы вядзем падрыхтоўку па дзвюх спецыяльнасцях. У гэтым годзе адбудзецца апошні выпуск инженеров–технологов па прамысловым рыбаводстве. З 2023 года мы навучаем тэхнолагаў па напрамку «водныя біярэсурсы і аквакультура», першы выпуск якіх запланаваны на 2027 год», – распавёў Канстанцін Шумскі.

Вялікая ўвага тут надаецца захаванню рэдкіх відаў. У лабараторыях змяшчаюцца маткавыя статкі тыляпіі, кларыевага сома, карпа якія і сцерлядзі. Унікальным праектам стала вырошчванне выразуба – рыбы, якая знікла ў беларускіх вадаёмах шмат гадоў таму з–за зарэгулявання рэк.


«Вырэзуба зараз у Беларусі няма ні ў кога. Інстытут рыбнай гаспадаркі зацікавіўся гэтым відам, і, магчыма, мы паўдзельнічаем ва ўкараненні яго ў аквакультуру краіны», – адзначыў Канстанцін Шумскі.

Студэнты і аспіранты акадэміі праводзяць сур'ёзныя даследаванні. Адна з ключавых распрацовак датычыцца выкарыстання мадэльнага аб'екта – рыбкі Даніё–рэрыё. Яе генетычнае падабенства з вышэйшымі пазваночнымі дазваляе выкарыстоўваць яе як замену лабараторным мышам і пацукам пры вывучэнні ўплыву розных рэчываў, напрыклад фульвовой кіслаты, на рост моладзі вясёлкавай стронгі.

Але самым запатрабаваным навыкам для сучасных рыбаводаў стала УГД–дыягностыка. Асятровыя, галоўныя вытворцы чорнай ікры, спеюць позна: асетр – да 6–7 гадоў, бялуга – пасля 15 гадоў. Пры гэтым вонкавых палавых прыкмет у іх няма.


«Мы вучым рабят вызначаць падлогу асятровых на 2–3 годзе жыцця з дапамогай УГД. Гэта дазваляе гаспадаркам эканоміць велізарныя сродкі: самцоў, якія не дадуць ікру, можна своечасова рэалізаваць на мяса, а самак пакінуць на ўзнаўленне», – растлумачыў загадчык кафедры.


Такія спецыялісты сёння на вагу золата. Выпускнікі БДСГА працуюць на вядучых прадпрыемствах галіны, прымяняючы атрыманыя веды на практыцы.

Магілёўская вобласць стала цэнтрам фарэляводства краіны. Тут размешчаны два буйныя вытворцы – стронгавая гаспадарка «Лохва» і рыбгас «Палуж».

Да нядаўняга часу галіна залежала ад імпартнай ікры і эмбрыёнаў, якія завозіліся из–за мяжы. Сітуацыя кардынальна мяняецца. «Цяпер ідзе фармаванне ўласнага беларускага маткавага статка вясёлкавай стронгі. Мы замыкаем цыкл унутры рэспублікі: свая ікра, свой пасадачны матэрыял, свая таварная рыба», – падкрэсліў Канстанцін Шумскі.

Паводле яго слоў, індустрыяльная аквакультура – гэта не толькі спосаб пракарміць расце насельніцтва планеты якасным жывёльным бялком, але і магчымасць атрымліваць экалагічна чыстую прадукцыю. У адрозненне ад рыбы, вылаўленай у сусветным акіяне, які часта называюць «глабальнай звалкай», рыба з УЗВ вырошчваецца ў кантраляваных умовах, без рызыкі траплення таксінаў і захворванняў з навакольнага асяроддзя.

Штучнае ўзнаўленне дазваляе падтрымліваць папуляцыі рыб у натуральных вадаёмах, дзе из–за плацін і змены экалогіі шматлікія выгляды страцілі магчымасць нераставаць самастойна.


БЕЛТА