Атэстацыя рабочых месцаў па ўмовах працы – сістэма ўліку, аналізу і комплекснай ацэнкі на канкрэтным рабочым месцы ўсіх фактараў вытворчага асяроддзя, цяжару і напружанасці працоўнага працэсу, якія ўздзейнічаюць на працаздольнасць і здароўе працоўнага ў працэсе працоўнай дзейнасці.

Асноўныя нарматыўныя прававыя акты, якія рэгламентуюць парадак правядзення атэстацыі рабочых месцаў па ўмовах працы (далей – атэстацыя):

Атэстацыя рабочых месцаў па ўмовах працы праводзіцца ў мэтах:

  • выяўлення на канкрэтным рабочым месцы работніка, занятага на ім поўны працоўны дзень, фактараў вытворчага асяроддзя, цяжару і напружанасці рабочага працэсу, якія ўздзейнічаюць на працаздольнасць і здароўе працоўнага ў працэсе працоўнай дзейнасці;

  • распрацоўкі і рэалізацыі плана мерапрыемстваў па паляпшэнні ўмоў працы на рабочых месцах са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы;

  • вызначэння права работніка на:

– пенсію па ўзросце за работу з асаблівымі ўмовамі працы;

– скарочаную працягласць рабочага часу за работу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы;

– дадатковы адпачынак за работу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы;

– аплату працы ў павышаным памеры шляхам устанаўлення даплат за работу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы;

Пры правядзенні чарговай атэстацыйнай кампаніі кіраўнікам арганізацый неабходна звярнуць увагу на наступныя моманты.

Атэстацыя праводзіцца адзін раз у пяць гадоў. Пры гэтым атэстацыя лічыцца завершанай, і яе вынікі прымяняюцца з даты выдання загаду наймальніка аб зацвярджэнні вынікаў атэстацыі.

Загад аб зацвярджэнні чарговай атэстацыі павінен быць выдадзены ў дзень, наступны за апошнім днём дзеяння вынікаў папярэдняй атэстацыі.

Калі дзень зацвярджэння чарговай атэстацыі прыпадае на нерабочы дзень, то загад аб яе зацвярджэнні павінен быць выдадзены ў працоўны дзень, якi непасрэдна папярэднiчае дню зацвярджэння чарговай атэстацыі.

Атэстацыя праводзіцца атэстацыйнай камісіяй у адпаведнасці з загадам працадаўцы.

У склад атэстацыйнай камісіі рэкамендуецца ўключаць работнікаў аддзелаў і службаў:

  • аховы працы;

  • кадравай;

  • юрыдычнай;

  • арганізацыі працы і заработнай платы;

  • тэхналагічнай.

Таксама рэкамендуецца ўключаць:

  • работнікаў прамыслова-санітарнай лабараторыі;

  • кіраўнікоў структурных падраздзяленняў;

  • медыцынскіх работнікаў;

  • прадстаўнікоў прафсаюзаў.

Атэстацыйная камісія вызначае пералік працоўных месцаў, якія падлягаюць атэстацыі (далей – пералік).

У пералік у абавязковым парадку ўключаюцца прафесіі (пасады) і віды работ (незалежна ад вынікаў папярэдняй атэстацыі), якія прадугледжаны:

Па рашэнні атэстацыйнай камісіі арганізацыі ў пералік могуць быць уключаны і іншыя месцы пры ўмове:

занятасці работнікаў на работах са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы на працягу поўнага працоўнага дня і пацверджання дадзеных умоў вынікамі папярэдняй атэстацыі;

наяўнасці на працоўных месцах шкодных і (або) небяспечных фактараў вытворчага асяроддзя вышэй гранічна дапушчальных канцэнтрацый і (або) гранічна дапушчальных узроўняў, абумоўленых тэхналагічным працэсам, пацверджаных пратаколамі вымярэнняў і даследаванняў узроўняў шкодных і небяспечных фактараў вытворчага асяроддзя.

Атэстацыйная камісія ажыццяўляе (самастойна ці з прыцягненнем спецыялістаў наймальніка):

  • абследаванне перад пачаткам вымярэнняў і даследаванняў узроўняў шкодных і (або) небяспечных фактараў вытворчага асяроддзя і ацэнкі ўмоў працы па паказчыках цяжкасці і напружанасці працоўнага працэсу працоўных месцаў у мэтах праверкі на адпаведнасць вытворчага абсталявання і тэхналагічных працэсаў патрабаванням аховы працы з прыняццем мер па ліквідацыі выяўленых недахопаў. Вынікі абследавання і запланаваныя (прынятыя) меры па ліквідацыі выяўленых недахопаў афармляюцца пратаколам па форме, зацверджанай пастановай Міністэрства працы і сацыяльнай абароны ад 23.12.2016 № 74;

  • фарміраванне пераліку шкодных і (або) небяспечных вытворчых фактараў, якія падлягаюць даследаванню на канкрэтным працоўным месцы, па форме, зацверджанай пастановай Міністэрства працы і сацыяльнай абароны ад 23.12.2016 № 74.

Вялікую ролю ў аб’ектыўнасці ацэнкі ўмоў працы пры атэстацыі мае якасна складзены фотаздымак працоўнага часу. Фотаздымак працоўнага часу дазваляе вызначыць:

– адпаведнасць назвы прафесіі (пасадзе) фактычна выконваемай рабоце;

– час уздзеяння на работніка фактараў вытворчага асяроддзя;

– пры неабходнасці – занятасць выкананнем канкрэтнага віду работ.

У ходзе правядзення атэстацыі ацэнцы падлягаюць усе шкодныя і небяспечныя фактары вытворчага асяроддзя, цяжар і напружанасць працоўнага працэсу, абумоўленыя тэхналагічным працэсам, ужывальным на канкрэтным працоўным месцы абсталяваннем, выкананнем работы, прадугледжанай у Адзіным тарыфна-кваліфікацыйным даведніку работ і прафесій рабочых для прафесіі і Адзіным кваліфікацыйным даведніку пасад служачых для пасад, службовых (рабочых) інструкцый, працоўных дагавораў.

Вымярэнні і даследаванні ўзроўняў шкодных і небяспечных фактараў вытворчага асяроддзя для атэстацыі праводзяцца даследчымі лабараторыямі, акрэдытаванымі ў адпаведнасці з патрабаваннямі сістэмы акрэдытацыі Рэспублікі Беларусь.

Ацэнка ўмоў працы па паказчыках цяжкасці і напружанасці працоўнага працэсу ажыццяўляецца спецыялістамі арганізацыі або арганізацыя прыцягвае на дагаворнай аснове юрыдычную асобу (індывідуальнага прадпрымальніка), акрэдытаваную (акрэдытаванага) у адпаведнасці з заканадаўствам на аказанне паслуг у галіне аховы працы па правядзенні атэстацыі.

Пры правядзенні ацэнкі ўмоў працы па паказчыках цяжкасці і напружанасці працоўнага працэсу з прыцягненнем акрэдытаванай асобы аформленыя пратаколы колькасных вымярэнняў і разлікаў паказчыкаў цяжару і напружанасці працоўнага працэсу, карты атэстацыі рабочага месца па ўмовах працы сведчацца подпісамі спецыялістаў, якія яе праводзяць.

Па выніках атэстацыі (па формах, якія зацвярджаюцца Міністэрствам працы і сацыяльнай абароны) складаюцца:

  • пералік рабочых месцаў па прафесіях і пасадах, на якіх працуюць, па выніках атэстацыі, у асаблівых умовах працы, якія адпавядаюць патрабаванням спісаў вытворчасцяў, работ, прафесій, пасад і паказчыкаў, якія даюць права на пенсію па ўзросце за работу з асаблівымі ўмовамі працы;

  • пералік рабочых месцаў работніц тэкстыльных прафесій для мэтаў прафесійнага пенсійнага страхавання;

  • пералік рабочых месцаў медыцынскіх работнікаў, на якіх па выніках атэстацыі пацверджаны ўмовы працы, якія адпавядаюць патрабаванням I раздзела пералiку ўстаноў, арганiзацый i пасад для мэтаў прафесійнага пенсійнага страхавання медыцынскіх і педагагічных работнікаў;

  • пералік рабочых месцаў па прафесіях і пасадах, на якіх працуюць, па выніках атэстацыі, у шкодных і (або) небяспечных умовах працы, якія адпавядаюць патрабаванням спісу вытворчасцяў, цэхаў, прафесій і пасад са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы, работа ў якiх дае права на скарочаную працягласць працоўнага часу;

  • пералік рабочых месцаў па прафесіях і пасадах, на якіх працуючыя, па выніках атэстацыі, маюць права на дадатковы адпачынак за работу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы;

  • пералік рабочых месцаў па прафесіях і пасадах, на якіх працоўныя, па выніках атэстацыі, маюць права на даплаты за работу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы;

  • пералік рабочых месцаў па прафесіях і пасадах, на якіх па выніках атэстацыі не пацверджаны ўмовы працы, якія даюць права на скарочаную працягласць працоўнага часу за работу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы, дадатковы адпачынак за работу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы , аплату працы ў павышаным памеры шляхам устанаўлення даплат за работу са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы, а таксама ўмовамі, якiя прымушаюць наймальніка выканаць яго абавязкі па прафесійным пенсійным страхаванні работнікаў.

  • план мерапрыемстваў па паляпшэнні ўмоў працы.

Пералікі рабочых месцаў, узгодненыя з прафсаюзам (прафсаюзамі), зацвярджаюцца загадам наймальніка.

Кампенсацыі па выніках атэстацыі падаюцца працаўнікам, занятым на работах са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы на працягу поўнага працоўнага дня.

Улік фактычнай занятасці работнікаў са шкоднымі і (або) небяспечнымі ўмовамі працы, пацверджанымі вынікамі атэстацыі, вядзецца наймальнікам.

Работнікі, на рабочых месцах якіх праводзілася атэстацыя, павінны быць азнаёмлены з выніковымі дакументамі па выніках атэстацыі (карта, загад) пад подпіс.

Наймальнік ў месячны тэрмін пасля выдання загаду аб зацвярджэнні атэстацыі прадстаўляе ва ўпраўленнi (аддзелы) дзяржаўнай экспертызы ўмоў працы камітэтаў па працы, занятасцi i сацыяльнай абароне абласных і Мінскага гарадскога выканаўчых камітэтаў па месцы рэгістрацыі наймальніка дакументы па выніках атэстацыі ў электронным выглядзе, у парадку, якi вызначаецца пастановай Міністэрства працы і сацыяльнай абароны ад 23.12.2016 № 73.

Працадаўцы нясуць адказнасць за невыкананне патрабаванняў аб парадку правядзення атэстацыі рабочых месцаў па ўмовах працы ў адпаведнасці з заканадаўствам.

Узор загаду аб правядзенні атэстацыі працоўных месцаў па ўмовах працы

Узор загаду аб зацвярджэнні вынікаў атэстацыі рабочых месцаў па ўмовах працы