13.02.2026 - 12:10

Агульная адказнасць

Беларуская шкляная галіна сутыкнулася з сур'ёзным выклікам: дэфіцыт другаснай сыравіны ставіць пад пагрозу тэмпы вытворчасці шкляной тары на айчынных прадпрыемствах. Завод у Ялізава Асіповіцкага раёна, які з'яўляецца філіялам ААТ «Гродзенскі шклозавод», выйшаў з сітуацыі з недахопам шклабою, замкнуўшы цыкл перапрацоўкі на сваіх плошчах. У 2023 - 2024 гадах у ходзе рэалізацыі праграмы «Адзін раён - адзін праект» быў пабудаваны ўчастак падрыхтоўкі і сартавання шклабою. У інвестпраект укладзена каля 16 мільёнаў рублёў бюджэтных і ўласных сродкаў. Створана 26 новых працоўных месцаў.


Прынятыя меры дазволілі прадпрыемству забяспечыць сыравінай сваю вытворчую пляцоўку і часткова галаўны завод у Гродне. Больш за тое, выпускаемая ў Ялізава прадукцыя стала больш канкурэнтаздольнай на рынку за кошт зніжэння расходаў і памяншэння сабекошту.

Сартавальная лінія прадукцыйнасцю 50 тысяч тон за год дазваляе атрымліваць шкляны бой трох асноўных колераў: бясколерны, зялёны і карычневы. Сыравіна праходзіць ачыстку ад старонніх прымешак, сушку, сартаванне па выглядзе, гатунку і колеру. Увесь працэс ажыццяўляецца на абсталяванні расійскай вытворчасці.


- Чым больш засыпаць у печ шклабою, тым ніжэй будзе сабекошт прадукцыі, - тлумачыць дырэктар філіяла «Ялізава» Рыгор Фуркаль. - Гэта звязана з тым, што тэмпература плаўлення шкла ніжэй, чым іншых сыравінных складнікаў: кварцавага пяску, кальцынаванай соды, палявога шпату, вапняка, даламіту. Калі ўлічыць, што для падтрымання тэмпературы ў шкловарнай печы патрабуецца да тысячы кубаметраў прыроднага газу за гадзіну, у агульных аб'ёмах сума прыстойная. Усё гэта складальнікі рэнтабельнасці.

Пры гэтым памылкай будзе меркаваць, што выкарыстанне перапрацаванага шклабою — толькі эканамічны складнік, які тычыцца канкрэтнага прадпрыемства, заўважае намеснік дырэктара па ідэалогіі, персанале і агульных пытаннях Аляксандр Лаўрэнчыкаў:

- Гэта яшчэ і вырашэнне пытанняў экалогіі. За мінулы год мы сабралі па краіне больш за 54 тысячы тон адходаў шкла ў выглядзе змешанага шклабою. Прадстаўце іх незапатрабаванымі... Дарэчы, чым чысцей які паступае да нас шклабой, тым прасцей працэс сартавання і перапрацоўкі і тым якасней і танней вырабляная прадукцыя.


За месяц з канвеера завода ў Ялізава сыходзіць каля 24 мільёнаў штук шкляных слоікаў і бутэлек, якія выкарыстоўваюцца для кансервацыі, сокаў, соусаў, напояў і дзіцячага харчавання. Прыкладна чвэрць прадукцыі адпраўляецца на экспарт.

І калі пытанне па наяўнасці шклабою для канкрэтнага прадпрыемства амаль вычарпанае, то пытанні па якасці другаснай сыравіны па-ранейшаму актуальныя. На жаль, раздзельны збор адходаў не заўсёды выконваецца належным чынам, дзеліцца назіраннем Рыгор Фуркаль:

- За апошнія гады карціна стала прыемней. Усё больш беларусаў прытрымліваюцца правіла, што шкляную бутэльку трэба кідаць у спецыяльны кантэйнер. Мы заключылі 254 дагаворы з прадпрыемствамі і арганізацыямі на пастаўку (нарыхтоўку, здачу шкла), праўда, якасць пастаўляемага шклабою для далейшай перапрацоўкі моцна адрозніваецца. Адны прывозяць практычна ідэальна чысты, у іншых, наадварот, вялікі працэнт засмечанасці.


Кожнаму трэба ўсвядоміць важнасць раздзельнага збору адходаў, лічыць кантралёр шкляной вытворчасці Святлана Краўчанка:

- Калі ўсе беларусы ўключацца ў працу па сартаванні другасных рэсурсаў, мы зможам накіраваць свае намаганні на іншыя задачы. Не выпадкова ўсе нашы работнікі і дамы таксама збіраюць смецце асобна. Таксама тлумачым важнасць такога падыходу свайму асяроддзю, вучым маладое пакаленне.

Правядзенне інфармацыйна-тлумачальнай работы з насельніцтвам застаецца важным складальнікам у вырашэнні праблемы недахопу сыравіны для шкляной галіны — вялікая эканоміка пачынаецца з маленькай звычкі, упэўнены Рыгор Фуркаль:

- Неабходна разумець важнасць збору і перапрацоўкі адходаў шкла, іх экалагічную і эканамічную каштоўнасць. Людзі прывыклі лічыць шкло проста адходамі, але для вытворчасці гэта важны «энергетычны кансервант». Грошы літаральна ляжаць у нас пад нагамі. Здаць шклабой - значыць зэканоміць энергію, знізіць выкіды і падтрымаць сваё.

СБ