ПереводчикГрант Прэзідэнта дапаможа патрыятычнаму праекту Магілёўскага каледжа мастацтваў аб'яднаць яшчэ больш людзей
Сіла «Ажыўшых лістоў вайны»
Патрыятычны праект Магілёўскага дзяржаўнага каледжа мастацтваў пашырае свае межы дзякуючы гранту Прэзідэнта
Калі навучэнцы Магілёўскага дзяржаўнага каледжа мастацтваў чытаюць са сцэны ваенныя лісты, зала замірае, нехта не можа стрымаць слёз. Аўтар культурна-адукацыйнага праекта «Ажыўшыя лісты вайны», выкладчыца Вольга Бялова ўдастоена гранта Прэзідэнта на 2026 год. Над увасабленнем патрыятычнай ініцыятывы ўжо працуе цэлая каманда - з апорай на дакументальную аснову, выкарыстоўваючы тэатральнае майстэрства і лічбавыя тэхналогіі.
Праект стартаваў год таму, калі выкладчык па рэжысуры і акцёрскім майстэрстве Магілёўскага дзяржаўнага каледжа мастацтваў, член Саюза пісьменнікаў Беларусі, паэтка і драматург Вольга Бялова ўзялася вывучаць лісты тых, хто перажыў жахі вайны:
– У Дзяржаўным архіве Магілёўскай вобласці сабраны унікальныя дакументы аб генацыдзе беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай. Лісты ваенных гадоў – гэта не проста архіўныя дакументы, гэта доўгачаканыя вестачкі з фронту ці з дому, адзіная сувязная нітка паміж блізкімі людзьмі, надзея на жыццё і набліжэнне Вялікай Перамогі.
Неўзабаве да расшыфроўкі аблічбаваных лістоў з архіва падключыліся калега Вольгі Надзея Валяева-Дудкевіч і навучэнцы каледжа. Рабятам трэба было не проста разабраць почырк і ўглыбіцца ў сэнс радкоў – ужыцца ў выяву аўтара ліста.
Віялета Гаўрыленка, якая чытае са сцэны ліст маці салдата Васіля Букіна медсястры шпіталя Лізавеце Мікалаеўне, кажа, што жывое гучанне тэксту мае ашаламляльны эфект:
– Пасля смерці салдата медсястра адправіла маці пасму валасоў сына, а тая вельмі дзякавала і прасіла расказаць, якімі былі яго апошнія словы. Калі мы чытаем са сцэны ліста, людзі ў зале плачуць, а потым пасля выступу падыходзяць да нас і дзякуюць.
17‑гадовы Мікалай Галіцкі чытае ліст бацьку ўраджэнца Магілёва Леаніда Дубара, практычна свайго аднагодка на той момант. У голасе хлопца гонар, нібы гэта ён сам узяў у палон той нямецкай мовы і быў узнагароджаны медалём «За адвагу»:
- У мяне таксама ёсць сямейная гісторыя пра прадзеда, які прайшоў канцлагер, быў у партызанскім атрадзе. Мяркую, у кожнай беларускай сям'і ёсць кім ганарыцца.
Усе хлопцы, якія чытаюць са сцэны ліста, вучацца на спецыяльнасці «арганізацыя культурна-дасугавых мерапрыемстваў». Моладзевы калектыў запрашаюць выступаць перад рознымі аўдыторыямі - напрыклад, у кінатэатрах перад паказам прэм'ер фільмаў пра Вялікую Айчынную, на свяце горада. Гледачы аднадушныя: б'е проста ў сэрца.
- Дзякуючы гранту Прэзідэнта мы зможам маштабаваць наш праект, каб яго ўбачыла як мага больш людзей, - кажа Вольга Бялова. – Сіла «Ажыўшых лістоў вайны», на мой погляд, у дакументальнай аснове. Глядач разумее, што кожнае слова - праўда, і прасякаецца тым, што прыйшлося перажыць людзям, каб сёння мы жылі пад мірным небам.
Дзякуючы гранту ўбачыць 80 «ажыўшых лістоў» зможа любы ахвочы на спецыяльна створаным сайце. Падключацца прафесійныя артысты магілёўскіх тэатраў, чые чыткі здымуць на камеру і будуць дэманстраваць на экране. А ўсе карціны апублікуюць у буклеце з QR-кодамі, па якіх можна знайсці на сайце копію ліста і пачуць яго ў выкананні навучэнцаў каледжа і артыстаў.
Выкладчык Надзея Валяева-Дудкевіч дзеліцца планамі выступіць у музеі гісторыі Вялікай Айчыннай вайны, мемарыяльным комплексе «Брэсцкая крэпасць-герой», Музеі Славы Магілёўшчыны, якія таксама бралі ўдзел у праекце:
- Гэтыя музеі дасылалі нам лісты. Для мяне ўдзел у праекце - магчымасць выказаць падзяку тым, хто абараніў мір. Мой дзед Аляксандр Клімаў перажыў блакаду Ленінграда, ён марыў дайсці да Берліна, але быў цяжка паранены. І я заўсёды ў Дзень Перамогі з гонарам нясу яго партрэт.
Мабільныя групы артыстаў каледжа мастацтваў толькі сёлета выступяць са сваім праектам мінімум на 20 пляцоўках па ўсёй краіне. Іх ужо запрасілі ў Бранск - агульная трагічная старонка ў гісторыі сцірае межы.